Czy odszkodowania wypłacane przez spółkę właścicielom nieruchomości stanowią ich przychód i kto jest ich płatnikiem?

Działając na podstawie art. 14a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) w odpowiedzi na zapytanie z dnia 21 czerwca 2004 r., w sprawie zasad rozliczania odszkodowań umownych, wypłacanych właścicielom gruntów (osobom fizycznym i prawnym) tytułem wynagrodzenia szkody, która powstała w związku z prowadzonymi robotami sieciowymi (remontem, modernizacją czy budową sieci energetycznych) - Naczelnik Urzędu Skarbowego informuje, że zajęte w tej sprawie stanowisko jest zasadniczo prawidłowe.

W świetle ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14 poz. 176 ze zm. - zwanej w dalszej części updof), odszkodowania należy zaliczyć do przychodów z innych źródeł. Przychody z tytułu odszkodowań umownych nie zostały wymienione w art. 21, 52 i 52a updof jako zwolnione od podatku. Przepisy updof regulujące zasady poboru podatku lub zaliczek na podatek dochodowy przez płatników nie nakładają obowiązków płatnika na osobę dokonującą wypłaty tego rodzaju należności. Jednakże, stosownie do art. 42a updof, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów (PIT-8C), i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać podatnikowi i urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika.

Jednakże na mocy rozporządzeni a Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych dochodów (przychodów) (Dz. U. Nr 82 poz. 752), zaniechany został pobór podatku dochodowego od osób fizycznych w odniesieniu do odszkodowań wyszczególnionych w tym przepisie. Zaniechanie poboru podatku dochodowego dotyczy m.in. dochodów (przychodów) osób fizycznych z tytułu odszkodowań wypłaconych, na podstawie zawartych umów, posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułu szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie w wyniku prowadzenia na tych gruntach, przez podmioty uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, inwestycji związanych z budową urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm.). Zaniechanie ma zastosowanie do dochodów (przychodów) otrzymanych w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2004 r.
Zatem odszkodowania, wypłacone przy wypełnieniu warunków określonych w przytoczonym wyżej przepisie, korzystają z zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych.

W świetle ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54 poz. 654 ze zm. - zwanej w dalszej części updop) odszkodowania należy zaliczyć do przychodów, które zgodnie z art. 7 albo 7a ust. 1 updop uwzględnia uzyskująca je osoba prawna przy ustalaniu dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania.

Informacja, dotycząca zamieszczonego w podaniu zapytania w zakresie podatku od towarów i usług, udzielona zostanie odrębnym pismem.