Pytanie Podatnika dotyczy sposobu opodatkowania zakupu i sprzedaży wierzytelności.

POSTANOWIENIE

W związku z wnioskiem z dnia 25.02.2005 r. - w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu stosowania przepisów prawa podatkowego, Naczelnik Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie, na podstawie art.14a § 4 w związku z art. 14a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.)

uznaje stanowisko Podatnika za nieprawidłowe.

Uzasadnienie

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że Spółka świadczy m.in. usługi faktoringu i ściągania długów, prowadzi skup wierzytelności (w drodze cesji) i dokonuje ich sprzedaży oraz zbywa własne wierzytelności. Podatnik wnioskuje o wyjaśnienie w jaki sposób opodatkowany jest zakup i sprzedaż wierzytelności a w szczególności:

1)Czy opisane we wniosku czynności nabycia od kontrahentów Spółki ich własnych wierzytelności w drodze bezwarunkowego przelewu wierzytelności nie rodzą dla Spółki obowiązku podatkowego w podatku VAT? Czy w takim przypadku sprzedaż wierzytelności należy traktować jako usługę finansową świadczoną przez cedenta na rzecz Spółki?

2)Czy czynności egzekwowania przez Spółkę we własnym imieniu i na własny rachunek wierzytelności nabytych uprzednio od innych podmiotów pozostają poza zakresem zastosowan przepisów ustawy o VAT?

3)Czy opisane we wniosku czynności nabycia wierzytelności w formie warunkowego przelewu wierzytelności w połączeniu z podejmowanymi przez Spółkę na rzecz cedenta czynnościami zmierzającymi do ich odzyskania powinny zostać zakwalifikowane jako usługi ściągania długów lub usługi faktoringu niewłaściwego?

4)Czy dokonywane przez Spółkę czynności sprzedaży wierzytelności własnych oraz wierzytelności nabytych uprzednio od innych podmiotów powinny zostać zakwalifikowane jako zwolnione z opodatkowania podatkiem VAT usługi pośrednictwa finansowego?

Przed udzieleniem odpowiedzi na powyższe pytania należy wyjaśnić różnice pomiędzy faktoringiem a cesją wierzytelności. Umowa faktoringu tym między innymi różni się od umowy zwykłej cesji, że podmiotami cesji mogą być wszelkie osoby fizyczne i prawne, natomiast faktoring dochodzi do skutku jedynie między przedsiębiorcami dokonującymi obrotu towarami i usługami a instytucjami faktoringowymi. Kolejna różnica wyraża się w tym, że cesja może obejmować w zasadzie wszelkie wierzytelności powstałe na tle stosunków zobowiązaniowych, natomiast faktoring dotyczy tylko wierzytelności wynikających z umów dostawy, sprzedaży i umów o świadczenie usług. Inna też jest funkcja gospodarcza faktoringu i tradycyjnej cesji.
1. W przypadku cesji wierzycielowi chodzi przede wszystkim o wyeliminowanie długu, natomiast przy umowie faktoringu przedsiębiorca zainteresowany jest nie tylko w jak najszybszym uzyskaniu kwoty pieniężnej, na jaką opiewa wierzytelność, ale również w jej obsłudze polegającej na wykonywaniu przez faktora czynności dodatkowych. Do czynności takich można przykładowo zaliczyć: ściąganie n eżności przedsiębiorcy objętych umową faktoringu, kierowanie upomnień do dłużników zwlekających z zapłatą, okresowe sprawdzanie stanu wypłacalności dłużników, prowadzenie rejestru faktur i ewidencji księgowej płatności. Przelewając swą wierzytelność, przedsiębiorca uzyskuje od faktora, nierzadko od razu, kwotę odpowiadającą jej wysokości pomniejszoną jedynie o prowizję faktora. Wysokość kwoty wypłacanej przez faktora faktorantowi (przedsiębiorcy) uzależniona jest wyłącznie od rozmiarów pobieranej przez faktora prowizji. Nie można utożsamiać umów faktoringu z umowami o przelew wierzytelności. Nie są to pojęcia tożsame. Należy zauważyć, że klasyczna umowa o przelew wierzytelności może być zawarta bądź pod tytułem odpłatnym, bądź też nieodpłatnym. Inaczej ma się jednak ta sprawa w sferze umów faktoringu. Do przelewu wierzytelności w jego ramach dochodzi zawsze pod tytułem odpłatnym. W zamian za swą wierzytelność przedsiębiorca otrzymuje bowiem zawsze stosowny ekwiwalent pieniężny.
2. Inne są też funkcje prawne i gospodarcze faktoringu niż tradycyjnej cesji wierzytelności. Ze względu na kryterium zakresu odpowiedzialności faktora wyodrębniono dwie zasadnicze odmiany faktoringu, a mianowicie faktoring właściwy (pełny) oraz faktoring niewłaściwy (niepełny). W przypadku faktoringu właściwego chodzi o umowę, w której strony dokonując przelewu wierzytelności jednocześnie postanawiają, że ryzyko wypłacalności dłużnika (ściągalności wierzytelności) obarczać będzie odtąd faktora. Faktor zaczyna odtąd odpowiadać wobec przedsiębiorcy za to, że dłużnik wykona zobowiązanie. Po dokonaniu cesji wierzytelności faktor wypłaca faktorantowi kwotę stanowiącą równowartość tej wierzytelności pomniejszoną o jego wynagrodzenie. W następstwie zawarcia umowy faktoringu właściwego dochodzi do definitywnego przeniesienia danej wierzytelności z przedsiębiorcy na faktora. W związku z tym rodzajem faktoringu mówi się, że faktor nabywa od przedsiębiorcy określoną wierzytelnoś W przypadku niewypłacalności dłużnika, faktor nie może na drodze regresu żądać od faktoranta kwoty, na którą opiewa przelana na niego wierzytelność, a zatem niewywiązanie się dłużnika z zobowiązania pieniężnego powoduje wystąpienie straty u faktora.

3. W ramach działalności gospodarczej Spółki znajdują się również usługi ściągania długów. Należy zauważyć, iż usługi ściągania długów obejmują swym zakresem jedynie te usługi świadczone na rzecz podmiotu trzeciego, polegające na wykonywaniu za wynagrodzeniem na jego zlecenie czynności zmierzających do "doprowadzenia" do zapłaty długu przez dłużnika zalegającego. Cechą tego typu usług jest także brak przejścia prawa własności wierzytelności, w stosunku do której wykonywane są czynności ściągania długów. Podstawą opodatkowania jest w tym przypadku wynagrodzenie za wykonane czynności windykacyjne.

Natomiast sprzedaż wierzytelności w formie cesji wierzytelności (przelewu wierzytelności) na osobę trzecią najczęściej może mieć miejsce w sytuacji, gdy wierzyciel ma kłopoty z uzyskaniem od dłużnika zapłaty za sprzedane towary lub usługi. Cesja taka, z punktu widzenia pierwszego wierzyciela, nie jest sprzedażą towarów ani usług, lecz jednym ze sposobów otrzymania zapłaty za dokonaną wcześniej sprzedaż. Regulacja prawna umowy cesji wierzytelności zawarta jest w art. 509-518 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm.). W myśl art. 509 § 1 Kodeksu Cywilnego wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Celem i skutkiem przelewu jest przejście wierzytelności na nabywcę. W wyniku przelewu przechodzi na nabywcę ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierz elowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki go wiązał z dłużnikiem. Wierzytelność przechodzi na nabywcę w takim stanie, w jakim była w chwili zawarcia umowy o przelew, a więc ze wszystkimi związanymi z nią prawami i brakami (np. przedawnieniem). W przypadku sprzedaży wierzytelności własnej (przez pierwszego wierzyciela) nie można zakładać, iż czynność ta może być wykonywana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, ponieważ żaden rodzaj działalności gospodarczej nie może zmierzać do celu jakim jest nieuzyskanie wymagalnej zapłaty za świadczone usługi lub dostarczone towary, a w konsekwencji do sprzedaży tak powstałej wierzytelności. O pośrednictwie finansowym w przypadku przelewu wierzytelności można mówić tylko gdy przedmiotem zbycia jest wierzytelność wcześniej nabyta od innego podmiotu i tylko w przypadku gdy czynność taka stanowi przedmiot działalności gospodarczej podatnika. Nie można zatem powiedzieć, że z tego tytułu u sprzedawcy powstaje obowiązek podatkowy w VAT. Również na nabywcy z tytułu nabycia tej wierzytelności nie ciąży obowiązek podatkowy i nie ma żadnego znaczenia, że jest to podmiot wykonujący pośrednictwo finansowe. Tym samym przelew wierzytelności nie jest objęty obowiązkiem podatkowym z tytułu podatku od towarów i usług u jej sprzedawcy, jeżeli jest to wierzytelność "własna", a nie nabyta celem dalszej odsprzedaży bądź windykacji. Natomiast jeżeli podatnik VAT nabył taką wierzytelność w ramach prowadzonej działalności gospodarczej obejmującej usługi pośrednictwa finansowego, to z tytułu dalszej odsprzedaży bądź ściągania długu podlega opodatkowaniu bądź zwolnieniu od podatku od towarów i usług (zał. nr 4 do ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, poz. 5). Tym samym te czynności nie są objęte ustawą o podatku do czynności cywilnoprawnych na podstawie jej art. 2 pkt 4. W związku z powyższym, należy stwierdzić, że podatek od czynności cywilnoprawnych co do zasady obciąża umowy przelewu (ces wierzytelności. Wyłączone z niego są jedynie czynności przelewu wierzytelności dokonywane przez podatnika VAT, który nabył tę wierzytelność do dalszej odsprzedaży (windykacji) i z tego tytułu ciąży na nim obowiązek w VAT.

Reasumując, opisane przez Spółkę nabycie wierzytelności w formie bezwarunkowej stanowi cesję wierzytelności, która w przypadku, gdy cedujący (zbywca prawa majątkowego) jest pierwszym wierzycielem, jest opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych (podobnie w przypadku zbycia wierzytelności własnej przez Spółkę). Natomiast w sytuacji, gdy przedmiotem transakcji nabycia wierzytelności w formie bezwarunkowej jest wierzytelność zakupiona wcześniej od innego podmiotu należy stwierdzić, iż cedujący jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Czynność ta stanowi usługę finansową zwolnioną z podatku VAT, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy.W przypadku nabycia wierzytelności w formie warunkowej, należy zauważyć, iż transakcja ta spełnia przesłanki do uznania jej za faktoring niewłaściwy i podlega opodatkowaniu podatkiem VAT stawką 22% (zob. załącznik nr 4 poz. 3 do ustawy).

Ostatnią kwestią poruszaną we wniosku jest ściąganie wierzytelności własnych oraz nabytych uprzednio w drodze, opisanego we wniosku, bezwarunkowego przelewu wierzytelności we własnym imieniu i na własny rachunek. Należy zauważyć, iż powyższe czynności nie mieszczą się w definicji świadczenia usług w znaczeniu art. 8 ustawy o podatku od towarów i usług, bowiem zgodnie z tym przepisem, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7. Zatem czynności te nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towaró w i usług.

Przyjęcie przez Spółkę, iż transakcje zbycia wierzytelności własnych podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zaważyło na uznaniu stanowiska Spółki za nieprawidłowe.

Niniejsza interpretacja co do zakresu stosowania przepisów prawa podatkowego została dokonana dla stanu faktycznego opisanego we wniosku i w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu jej udzielenia. Zmiana poszczególnych elementów stanu faktycznego może mieć wpływ na zmianę praw i obowiązków Podatnika. Interpretacja obowiązuje do czasu zmiany przepisów. Zgodnie z art. 14b § 1 - 2 ustawy Ordynacja podatkowa, niniejsza interpretacja nie jest wiążąca dla Podatnika, wiąże natomiast właściwe organy podatkowe i organy kontroli skarbowej - do czasu jej zmiany lub uchylenia.