Czy różnice kursowe dodatnie lub ujemne powstałe w wyniku kompensat należności z zobowiązaniami wobec jednego kontrahenta wyrażone w walucie EURO są uznawane za przychody i koszty podatkowe?

W dniu 03.01.2005r. złożył Pan do tut. organu podatkowego wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania art.14 ust.1 i art.22 ust.1 ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j. t. Dz. U. Nr 14 z 2000r., poz. 176 ze zm.). Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że jest Pan wspólnikiem spółki jawnej, w ramach której dokonuje się wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów i wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów. W ramach tych transakcji wobec jednego kontrahenta unijnego powstają zobowiązania i należności wyrażone w jednej walucie euro. Aby uniknąć kosztów bankowych przy zawieraniu kontraktów strony postanowiły, że wzajemne zobowiązania i należności będą między sobą kompensowane. Kompensata następuje po wyrażonym w złotych kursie, zastosowanym do wyceny należności i zobowiązań w dniu ich powstania, który jest niższy. W wyniku kompensaty w księgach powstają zrealizowane różnice kursowe zaliczane do przychodów bądź kosztów finansowych.

W odpowiedzi na Pana pismo z dnia 03.01.2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zgierzu informuje, że stosownie do art. 14 ust. 1a ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j. t. Dz. U. Nr 14 z 2000r., poz. 176 ze zm.) przychody w walutach obcych przelicza się na złote według kursów średnich z dnia uzyskania przychodu ogłaszanych przez Narodowy Bank Polski. Jeżeli przychody wyrażone są w walutach obcych, a między dniem ich uzyskania a dniem faktycznego otrzymania występują różne kursy walut, przychody te odpowiednio podwyższa się lub obniża o różnice wynikające z zastosowania kursu kupna walut z dnia faktycznego otrzymania przychodów, ustalonego przez bank, z którego usług korzystał uzyskujący przychód, oraz zastosowania kursu średniego ogłaszanego rzez Narodowy Bank Polski z dnia uzyskania przychodu. Natomiast w myśl art.22 ust.1 w/wym. ustawy koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursów średnich ogłaszanych przez Narodowy Bank Polski. Jeżeli koszty wyrażone są w walutach obcych, a między dniem ich zarachowania a dniem zapłaty występują różne kursy walut, koszty te odpowiednio podwyższa się lub obniża o różnice wynikające z zastosowania kursu sprzedaży walut z dnia zapłaty, ustalonego przez bank, z którego usług korzystał ponoszący koszt, oraz zastosowania kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia zarachowania kosztów.

Powyższe przepisy wskazują, że różnice kursowe powstają zarówno przy przychodach jak i kosztach jedynie wówczas, gdy występują różne kursy walut między dniem uzyskania przychodu a dniem jego faktycznego otrzymania, a w przypadku wydatków - dniem zarachowania i dniem faktycznej zapłaty.Podatnik nabywa więc prawo do obniżenia lub podwyższenia przychodów i kosztów uzyskania przychodów o różnice wynikające z różnych kursów walut, ogłaszanych przez NBP i bank, z którego usług korzysta osoba uzyskująca przychód lub ponosząca koszt, w dniu otrzymania należności i odpowiednio zapłaty zobowiązania.

Potrącenie wzajemnych wierzytelności pieniężnych, poprzez kompensaty umowne, jest formą spełnienia zobowiązania do zapłaty. W wyniku potrącenia nie dochodzi do efektywnej zapłaty dokonanej w pieniądzu. Potrącenie pomimo, iż dotyczy zobowiązań do świadczeń tego samego rodzaju nie prowadzi bowiem do ich realizacji, a jedynie do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Kompensacyjna forma realizacji zobowiązań jest więc czym innym niż spełnienie świa czenia poprzez zapłatę. Z w/wym. przepisów art.14 ust.1a i art.22 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że różnice kursowe powstają jedynie w przypadku płatności dokonywanych drogą faktycznych transferów pieniężnych za pośrednictwem banku i nie powstają przy umownych kompensatach o charakterze stałym.

Nie można zatem uznać, że kompensata, jako forma regulowania wzajemnych zobowiązań i należności, jest związana z finansowymi operacjami, skutkującymi - w ujęciu kasowym - utratą lub wzrostem wartości waluty, ponieważ nie powoduje powstania różnic w przychodach i kosztach poniesionych, w wyniku zmian kursów walut w banku podatnika i NBP.

Udzielona interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia tego zdarzenia.

Stosownie do przepisu art. 14b § 1 i § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa interpretacja, o której mowa w art. 14a § 1, nie jest wiążąca dla podatnika, płatnika lub inkasenta. Jeżeli jednak zastosuje się do tej interpretacji, organ nie może wydać decyzji określającej lub ustalającej zobowiązanie podatkowe bez zmiany albo uchylenia postanowienia, o którym mowa w art. 14a § 4, jeżeli taka decyzja byłaby niezgodna z interpretacją zawartą w tym postanowieniu. Interpretacja jest wiążąca dla organów podatkowych i organów kontroli skarbowej właściwych dla wnioskodawcy i może zostać zmieniona albo uchylona wyłącznie w drodze decyzji, w trybie określonym w § 5 art. 14b.