- czy różnice kursowe powstałe przy kompensacie wierzytelności, stanowią koszt uzyskania przychodu (ujemne) lub są przychodem (dodatnie) w świetle ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Działając na podstawie art. 14b § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2004 roku, zmieniam informację udzieloną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Elblągu o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego, pismem z dnia 13 czerwca 2003 roku Nr PD.1/423-5/03.

"B." Sp. z o.o. w E. pismem z dnia 15 maja 2003 roku zwróciła się do Urzędu Skarbowego o udzielenie informacji, czy różnice kursowe powstałe przy kompensacie wierzytelności, stanowią koszt uzyskania przychodu (ujemne) lub są przychodem (dodatnie) w świetle ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Działając na zasadzie art. 14a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa, pismem z dnia 13 czerwca 2003 roku Nr PD.1/423-5/03 Urząd Skarbowy w Elblągu, udzielił Spółce wyjaśnienia, iż w sytuacji przedstawionej przez Spółkę, uznanie różnic kursowych za przychód bądź koszt uzyskania przychodów może nastąpić z dniem zapłaty poniesionych kosztów lub uzyskania przychodu, zatem określenie różnic kursowych co do kwoty może następować tylko raz, w momencie spełnienia zobowiązania (zapłaty).
W sytuacji przedstawionej przez Spółkę, momentem tym jest dokonanie kompensaty wierzytelności.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynikało, że Spółka świadczy usługi z zakresu uszlachetniania czynnego, w związku z czym obciąża swoich kontrahentów fakturami. Odwrotnie od tychże kontrahentów otrzymuje faktury za zakupione urządzenia, maszyny, części zamienne itp., w związku z czym okonuje kompensaty zobowiązań z należnościami. W ocenie Spółki, podczas dokonywania kompensat, powstają różnice kursowe, które są zarówno kosztem uzyskania przychodów (ujemne) oraz przychodem (dodatnie).

Urząd Skarbowy w Elblągu pismem z dnia 13 czerwca 2003 roku Nr PD.1/423-5/03 wyjaśnił, iż dla prawidłowej klasyfikacji różnic kursowych niezbędne jest określenie, czy zostały one zrealizowane przed, czy po przekazaniu środka trwałego do używania. Jeżeli nastąpiło to przed tym dniem, wpływają one na wartość początkową środka trwałego podlegającego amortyzacji. Jeżeli natomiast zostały one zrealizowane już po przekazaniu środka do używania, będą stanowiły odpowiednio przychody lub koszty uzyskania przychodów.

Organ stwierdził, iż w przypadku różnic kursowych powstałych w wyniku kompensaty wierzytelności odnoszących się do transakcji, których przedmiotem są środki trwałe, dla uznania ich do przychodów, bądź kosztów uzyskania przychodów Spółki, należy uwzględnić przedstawione wyjaśnienia.

Izba Skarbowa w Olsztynie Ośrodek Zamiejscowy w Elblągu, po dokonaniu weryfikacji powyższej informacji, w dniu 26 czerwca 2003 roku uznała, iż jest ona prawidłowa.

Jednakże mając na uwadze wyjaśnienia w tej kwestii Ministerstwa Finansów oraz reprezentowane aktualnie stanowisko Ministerstwa Finansów, między innymi w odpowiedzi z dnia 16 kwietnia 2004 r. na interpelację poselską Nr 6361, tutejszy organ, jest zobligowany do zmiany informacji udzielonej przez Urząd Skarbowy.

Prawo podatnika do podwyższania lub obniżania przychodów i kosztów uzyskania przychodów o różnice wynikające z różnych kursów walut pomiędzy dniem faktycznego otrzymania należności lub zapłaty zobowiązań, a dniem ich zarachowania wynika z przepisów art. 12 ust. 3 oraz 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 roku, Nr 54, poz. 654, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy przychodami są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.

Na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy, przychody w walutach obcych przelicza się na złote według kursów średnich z dnia uzyskania przychodu, ogłaszanych przez NBP. Za przychody związane z działalnością gospodarczą i działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, stosownie do art. 12 ust. 3 ustawy, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Jeżeli przychody wyrażone są w walutach obcych, a między dniem ich uzyskania i dniem faktycznego otrzymania występują różne kursy walut, przychody te odpowiednio podwyższa się lub obniża o różnice wynikające z zastosowania kursu kupna walut z dnia faktycznego otrzymania przychodów, ustalonego przez bank, z którego usług korzystał uzyskujący przychód oraz z zastosowania kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia uzyskania przychodu.

Jednocześnie przepis art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowi, iż kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Koszty ponies e w walutach obcych przelicza się na złote, według kursów średnich ogłaszanych przez Narodowy Bank Polski z dnia poniesienia kosztu. Jeżeli koszty wyrażone są w walutach obcych, a między dniem ich zarachowania i dniem zapłaty występują różne kursy walut, koszty te odpowiednio podwyższa się lub obniża o różnice wynikające z zastosowania kursu sprzedaży walut z dnia zapłaty, ustalonego przez bank, z którego usług korzystał ponoszący koszt oraz zastosowania kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia zarachowania kosztów.

Podatnik nabywa więc prawo do obniżenia lub podwyższenia przychodów i kosztów uzyskania przychodów o różnice wynikające z różnych kursów walut ogłaszanych przez NBP i bank, z którego usług korzysta podmiot uzyskujący przychód lub ponoszący koszt, w dniu faktycznego otrzymania należności i odpowiednio zapłaty zobowiązania.

Potrącenie (kompensata) jest formą likwidacji istniejącego stosunku prawnego, prowadzącą do umorzenia wzajemnych należności i zobowiązań. Wskutek potrącenia, wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej (art. 498 §2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.).
W wyniku potrącenia nie dochodzi jednak do efektywnej zapłaty dokonanej w pieniądzu. Kompensata, pomimo, iż dotyczy zobowiązań do świadczeń tego samego rodzaju, nie prowadzi do ich realizacji, a jedynie do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej, co skutkuje zaspokojeniem wierzyciela i pozwala osiągnąć cel zobowiązania.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż podatnikowi dokonującemu rozliczeń w walutach obcych przysługuje prawo do obniżenia (bądź też podwyższenia), zarówno przychodów, jak i kosztów zyskania przychodów o naliczone, zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych różnice kursowe, wyłącznie w przypadku wystąpienia faktycznego przepływu gotówki. Różnice kursowe powstałe między dniem zarachowania kosztu bądź uzyskania przychodu, a dniem kompensaty należności (zobowiązań), jako różnice niezrealizowane, mogą być uwzględnione wyłącznie w rachunku bilansowym. W przypadku kompensaty nie następuje zapłata (otrzymanie) w formie pieniężnej, brak jest podstaw do wyceny wierzytelności podlegających potrąceniu według kursu obowiązującego w dniu przeprowadzenia tej operacji.

Jednocześnie informuję, iż powyższa informacja o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego, obowiązuje jedynie w zakresie zadanego przez Stronę pytania i w przedstawionym stanie faktycznym oraz jest zgodna z obowiązującym stanem prawnym na dzień udzielenia odpowiedzi.