1. Czy ustanowienie prawa użytkowania wieczystego podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?2. Czy podstawę opodatkowania stanowi wartość nieruchomości czy też pierwsza opłata z tytułu użytkowania wieczystego?Czy opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają opłaty roczne uiszczane przez użytkowników wieczystych po dniu 1 maja 2004r. niezależnie od tego, kiedy ustanowiono prawo użytkowania wieczystego?3. Czy opodatkowaniu podlega wniesienie aportem prawa własności i prawa użytkowania wieczystego?4. Czy opodatkowaniu podlega sprzedaż prawa własności na rzecz użytkownika wieczystego?5. Czy opodatkowaniu podlega użyczenie nieruchomości?

Stan faktyczny:

Podatnik (Gmina) dokonuje ustanowienia prawa użytkowania wieczystego .

Ocena prawna stanu faktycznego:

Ad. 1 Prawo użytkowania wieczystego jest prawem rzeczowym, którego treść i granice określone zostały zasadniczo w przepisach Kodeksu cywilnego oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity - Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 232 Kodeksu cywilnego, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność gmin lub ich związków, mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym i osobom prawnym.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku do towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535), przez dostawę towarów rozumie się co do zasady przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nie mieści się w zakresie definicji dostawy towarów, zawartej w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., nie daje bowiem praw do rozporządzania gruntem jak właściciel, ani nie zostało wymienione pośród praw wskazanych w tym przepisie.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.

Ponieważ oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste jest świadczeniem na rzecz innego podmiotu, i nie jest dostawą towarów, uznać należy, że jest ono świadczeniem usług w rozumieniu przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Również opodatkowaniu podlega przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności.

Ad. 2 Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest obrót. Obrotem jest m. in. kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. A zatem opodatkowaniu podatk em od towarów i usług z tytułu pobieranych opłat za użytkowanie wieczyste gruntu podlegają wszystkie należności pobierane z tytułu prawa użytkowania wieczystego.

Obowiązek podatkowy powstaje w takim przypadku zgodnie z § 3a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 97, poz. 970 z późn.zm.), czyli z chwilą upływu terminu płatności poszczególnych opłat pobieranych z tego tytułu.

Zgodnie z art. 71 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. nr 46 z 2000r., poz. 543 z późn. zm.) opłaty roczne wnosi się przez cały okres użytkowania wieczystego, w terminie do dnia 31 marca każdego roku, z góry za dany rok. Opłaty rocznej nie pobiera się za rok, w którym zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Właściwy organ, na wniosek użytkownika wieczystego złożony nie później niż 14 dni przed upływem terminu płatności, może ustalić inny termin zapłaty, nieprzekraczający danego roku kalendarzowego.

Z uwagi na fakt, iż termin płatności opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu przypada do 31 marca każdego roku, zatem skoro obowiązek podatkowy w stosunku do tego zobowiązania powstaje z chwilą upływu terminu płatności tj. do 31 marca każdego roku, stwierdzić należy, iż opłaty, których termin płatności przypadał na dzień przed 1 maja 2004r., nie będą opodatkowane podatkiem od towarów i usług nawet wówczas, gdy faktyczne dokonanie zapłaty nastąpi po 1 maja 2004r. Natomiast rozłożenie na raty zobowiązania z tytułu prawa użytkowania wieczystego ustanowionego rzed dniem 30 kwietnia 2004r. z terminem płatności określonym po dniu 1 maja 2004r., podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (płatność za poszczególne raty), zgodnie z § 3a cytowanego wyżej rozporządzenia.

Ad. 3 Zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 97, poz. 970 z późn. zm.) zwalnia się od podatku wkłady niepieniężne (aporty) wnoszone do spółek prawa handlowego i cywilnego.

Zgodnie z art. 13 ust. pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. nr 46 z 2000r., poz. 543 z późn. zm.) prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej może być przedmiotem wkładu niepieniężnego (aportu) wnoszonego do spółki.

Zatem użytkowanie wieczyste, jak również własność jako prawa zbywalne, mogą stanowić przedmiot aportu a tym samym korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług.

Ad. 4 Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność, niezależnie od podstawy prawnej oraz od formy tej czynności wywołuje te same skutki, co umowa sprzedaży własności nieruchomości gruntowej zawarta w formie aktu notarialnego - wygasa prawo wieczystego użytkowania a dotychczasowy użytkownik nabywa prawo własności nieruchomości gruntowej. Tym samym stwierdzić należy, iż czynność ta mieści się w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Stawka podatku od towarów i usług zgodnie z art. 41 ust. 1 ustaw o VAT wynosi 22%.

Ad. 5 Zgodnie z art. 710 Kodeksu cywilnego przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nie oznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług nieodpłatne świadczenie usług niebędące dostawą towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług, jeżeli nie są one związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi usługami, w całości lub w części, traktuje się jak odpłatne świadczenie usług.

Stwierdzić zatem należy, iż nieodpłatne użyczenie nieruchomości traktowane jest jako świadczenie usług. Jednakże jeżeli podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nieruchomości będącej przedmiotem umowy użyczenia, to czynność ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.