Czy wystąpi obowiązek sporządzenia remanentu likwidacyjnego w przypadku, gdy działalność gospodarcza prowadzona była w formie "domniemanej spółki małżeńskiej", gdzie rejestracji VAT dokonano na męża, a obecnie działalność ma zostać zarejestrowana na żonę?

Małżeństwo M. począwszy od dnia 01 kwietnia 1997r. prowadzi działalność gospodarczą w oparciu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej jako domniemana spółka małżeńska. Dla potrzeb podatku VAT powyższa działalność została zarejestrowana na męża. W związku z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej i obowiązkiem wskazania, który z małżonków będzie wpisany do ewidencji działalności gospodarczej pod dotychczasowym numerem, działalność ta ma zostać przerejestrowana na żonę.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, małżeństwo prowadzące wspólnie działalność gospodarczą, nie mające w związku z prowadzeniem tej działalności zawiązanej spółki cywilnej, nie może być traktowane jako jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników (Dz.U. Nr 142, poz. 702 z późn. zm.). Przepis art. 15 ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54 , poz. 535) a także obowiązujący do dnia 30.04.2004r przepis art. 5 ust.1 ustawy o VAT z dnia 8 stycznia 1993r. stwarza dla małżonków szczególną sytuację prawną. Jeżeli bowiem nie zawarli oni między sobą spółki nie posiadającej osobowości prawnej, to podatnikiem podatku od towarów i usług jest ten z nich, który dokonał zgłoszenia rejestracyjnego , o którym mowa w art. 96 obecnie obowiązującej ustawy o VAT. Drugi zaś małżonek, w świetle przepisów cytowanej ustawy o VAT , podatnikiem nie jest, mimo że działalność podlegającą opodatkowaniu małżonkowie prowadzą wspólnie. Taki też pogląd wyraziło Ministerstwo Finansów w swoim piśmie z dnia 26-08-1996r. znak: ON-7-065-57-GRG/96.
Konsekwencją takiej regulacji prawnej jest stwierdzenie, że w wypadku, gdy małżonek nie będący po tnikiem podatku od towarów i usług podejmie odrębnie działalność opodatkowaną tym podatkiem, to obowiązany będzie do złożenia własnego zgłoszenia rejestracyjnego.

Podsumowując stwierdza się, że w przypadku zmiany podatnika VAT w prowadzonej przez małżonków działalności gospodarczej powstaje obowiązek podatkowy wynikający z art. 14 ust.1 pkt.2 i ust. 5 ustawy o VAT, tj. sporządzenia spisu z natury towarów własnej produkcji i towarów , które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy, w stosunku do których przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego oraz opodatkowania tego stanu.