1. Czy w 2004r. zwrot kosztów za używanie samochodu prywatnego osobie będącej prawnym opiekunem dziecka (matce lub ojcu) dowożących dzieci niepełnosprawne do szkoły stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych ?2. Czy stypendia dla uczniów (za bardzo dobre wyniki w nauce) wypłacone jednorazowo za miesiące poprzednie, na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy o podatku do chodowym od osób fizycznych, podlegają opodatkowaniu, jeżeli łączna kwota wypłaty przekracza kwotę 380 zł ?

Stan faktyczny:

Urząd gminy - w myśl postanowień ustawy o systemie oświaty - jest zobowiązany do za-pewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu uczniów niepełnosprawnych do naj-bliższej szkoły albo zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice.

Ocena prawna stanu faktycznego:

W stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2004r. w myśl przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14 poz. 176 z późn. zm.) zwolnienia z podatku dochodowego przysługują uczniom z tytułu:

• wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 40 tej ustawy świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, studentów, uczestników studiów doktoranckich i osób uczestniczących w innych formach kształ-cenia, pochodzące z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz ze środków własnych szkół i uczelni - przyznane na podstawie odrębnych przepisów o systemie oświaty, o szkolnictwie wyższym, o wyższych szkołach zawodowych oraz o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, oraz
• wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 40b stypendiów dla uczniów i studentów, których wysokość i zasady udzielania zostały określone w uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu tery-tor alnego, oraz stypendia dla uczniów i studentów przyznane przez fundacje lub stowarzyszenia na podstawie regulaminów zatwierdzonych przez organy statutowe udostępnianych do publicz-nej wiadomości za pomocą internetu, środków masowego przekazu lub wykładanych (wywieszanych) dla zainteresowanych w pomieszczeniach ogólnie dostępnych - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 380 zł, z zastrzeżeniem ust. 10,

Jak wynika z powyższego przepisu odnośnie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, wolne od podatku dochodowego są te świadczenia które pochodzą z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz ze środków własnych szkół i uczelni i tylko te świadczenia które zostały przyznane na podstawie odrębnych przepisów o systemie oświaty.

Od dnia 21 sierpnia 2003r. w myśl art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996r. Nr 67, poz. 329 z późn. zm.), zmienionego ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 137, poz. 1304) obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, gimnazjum lub ośrodka umożliwiającego realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym ze sprzężonymi niepełnosprawnościami albo zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice.

Zastosowana w powyższym przepisie alternatywa rozłączna (zaimek "albo") wskazuje, iż spełnieniem ob iązku gminy będzie zapewnienie jednego z dwóch rodzajów pomocy, tj. bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, gimnazjum lub ośrodka wymienionego w dalszej części tego przepisu albo zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice.

Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że w przypadku gdy pomoc niepełnosprawnym uczniom realizowana jest za pośrednictwem rodziców zwolnieniem od podatku dochodowego objęte są tylko te przychodu, które stanowią zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej. Tym samym nie podlega zwolnieniu zwrot rodzicom kosztów za używanie samochodu prywatnego.

Przychody z tego tytułu, w myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. zaliczają się do innych źródeł, za które uważa się między innymi tego rodzaju dopłaty. Wskazany bowiem w art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. katalog przychodów zaliczanych do innych źródeł nie stanowi katalogu numerus clausus, gdyż zawiera jedynie przykładowe wskaza-nie przychodów zaliczanych do innych źródeł. Przychody z tego tytułu podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych zgodnie z art. 9 i 11 ustawy z dnia 26 lipca 1991r.

Przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991r. aczkolwiek nie zobowiązują szkoły - jako płatnika - do poboru zaliczek na podatek dochodowy od wypłaty tych kwot, to jednakże nakładają na nią obowiązek sporządzenia w trzech egzemplarzach, odrębnie dla każdego podatnika, informacji według ustalonego wzoru (PIT-8C) o wysokości przychodów i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazania jednego egzemplarza podatnikowi, a drugiego - ędowi skarbowemu właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika (art. 42a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r.). Ponadto podatnicy osiągający przychody z tego tytułu są obowiązani do ich uwzględnienia w rocznym zeznaniu podatkowym łącznie z innymi dochodami uzyskanymi w tymże roku zgodnie z art. 45 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odnośnie stypendiów, z treści powołanego art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy z dnia 26 lipca 1991r. wy-nika, że wolne od podatku dochodowego są między innymi te stypendia dla uczniów których wyso-kość i zasady udzielania zostały określone w uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego.

Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, iż wolne od podatku dochodowego są tylko te sty-pendia których wysokość i zasady udzielania zostały określone w uchwale między innymi gminy.

Jak wynika z postanowień obowiązującego do dnia 31 grudnia 2004r. - na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 kwietnia 2004r. (Dz. U. Nr 109, poz. 1161) - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 1993 r. w sprawie warunków, form, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości pomocy materialnej dla uczniów (Dz. U. Nr 74, poz. 350 z późn. zm.) formą pomocy materialnej świadczonej ze środków budżetu państwa lub budżetu gminy między innymi uczniom szkół publicznych dla dzieci i młodzieży są stypendia szkolne za wyniki w nauce.

Zatem jeżeli stypendia dla uczniów (za bardzo dobre wyniki w nauce) zostały wypłacone uczniom szkół publicznych na podstawie stosownej uchwały gminy w ocie nie przekraczającej 380 zł w skali roku to przychody z tego tytułu są wolne od podatku dochodowego na podstawie powołanego art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy z dnia 26 lipca 1991r. jeżeli podatnik przed pierwszą wypłatą świadczenia złoży płatnikowi oświadczenie według ustalonego wzoru, że nie uzyskuje równocze-śnie innych dochodów podlegających opodatkowaniu, z wyjątkiem renty rodzinnej oraz dochodów określonych w art. 28-30 oraz w art. 30a i 30b.

Reasumując pomimo, że wypłaty stypendiów dokonano jednorazowo - łącznie za poprzednie miesiące - w kwocie przekraczającej 380 zł, to ze zwolnienia od opodatkowania korzystają stypendia przyznane za dany miesiąc do kwoty 380 zł